Zagraniczny rozwód w Polsce – uznanie i wpis w USC
Zagraniczny wyrok rozwodowy nie zawsze wymaga osobnej sprawy o uznanie w Polsce. Nie oznacza to jednak, że polski akt małżeństwa zaktualizuje się bez przedstawienia dokumentów. Zasady zależą od państwa, daty postępowania i rodzaju orzeczenia. Wyjaśniamy, jak uznać zagraniczny rozwód z państwa UE, Wielkiej Brytanii albo USA oraz kiedy potrzebna jest kontrola sądowa. Trzeba odróżnić skutek prawny orzeczenia od wpisu wzmianki w USC i od wykonywania rozstrzygnięć dotyczących alimentów lub dzieci. § Jak uznać zagraniczny rozwód w Polsce? UE, Wielka Brytania i USA
Czy każdy zagraniczny rozwód wymaga uznania przez sąd?
Nie. Art. 1145 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje uznanie zagranicznych orzeczeń cywilnych z mocy prawa, chyba że zachodzą przeszkody z art. 1146. W odpowiednich sprawach pierwszeństwo mają regulacje unijne i umowy międzynarodowe. Nie można więc kierować każdego zagranicznego rozwodu do osobnego postępowania. Trzeba ustalić kraj, datę i charakter rozstrzygnięcia oraz właściwy reżim prawny, w tym regulacje przejściowe.
Uznanie z mocy prawa nie wyłącza kontroli dokumentów ani możliwości sporu o przeszkody. Art. 1148 pozwala osobie mającej interes prawny wystąpić o ustalenie, że orzeczenie podlega albo nie podlega uznaniu. Taki wniosek ma znaczenie w sytuacji rzeczywistej niepewności. Przy dawnych wyrokach, zwłaszcza sprzed zmiany obowiązującej od 1 lipca 2009 roku, trzeba sprawdzić wcześniejsze zasady. Nie należy stosować aktualnego modelu bez badania dat. W praktyce pierwszym krokiem jest zebranie pełnego orzeczenia i potwierdzenia jego prawomocności. Sam dokument informujący o złożeniu pozwu lub wstępnym etapie rozwodu nie zawsze dowodzi ostatecznego rozwiązania małżeństwa według prawa państwa wydania.
Jak uznaje się rozwód z innego państwa UE?
Art. 30 rozporządzenia 2019/1111 przewiduje uznawanie orzeczeń w innych uczestniczących państwach członkowskich bez specjalnego postępowania. Dotyczy to również aktualizacji rejestrów stanu cywilnego na podstawie rozwodu, od którego nie przysługują dalsze środki zaskarżenia. Nie należy jednak obejmować tym uproszczeniem każdego państwa położonego w Europie. Trzeba sprawdzić zakres uczestnictwa, w szczególności odrębny status Danii, oraz datę wszczęcia sprawy.
Zgodnie z art. 100 nowe rozporządzenie stosuje się zasadniczo do postępowań wszczętych od 1 sierpnia 2022 roku. Wcześniejsze sprawy pozostają w odpowiednim zakresie pod regulacją 2201/2003. Potrzebny jest więc formularz zaświadczenia, nie dowolny dokument znaleziony w internecie. Art. 31 i art. 36 rozporządzenia 2019/1111 określają dokumenty i zaświadczenia służące powołaniu się na orzeczenie. Warto uzyskać je od sądu państwa pochodzenia razem z odpisem wyroku. Tłumaczenie może być wymagane w przewidzianym zakresie. Automatyczne uznanie nie oznacza pominięcia formalności dowodowych. Dokumenty mają umożliwić polskiemu organowi ustalenie, jakie małżeństwo rozwiązano i czy przedstawiony wyrok wywołuje skutki prawne.
Co zmienia Brexit i rozwód w Wielkiej Brytanii?
Przy wyroku brytyjskim nie wystarcza stwierdzenie, że Wielka Brytania była albo nie jest członkiem Unii. Znaczenie ma moment wszczęcia postępowania i reguły przejściowe umowy o wystąpieniu. Art. 67 tej umowy zachowuje zasady dotyczące uznawania dla spraw rozpoczętych przed końcem okresu przejściowego. Późniejsze orzeczenia wymagają sprawdzenia właściwych regulacji międzynarodowych i krajowych. Data wydania wyroku może nie rozstrzygać problemu.
Należy uzyskać dokument potwierdzający ostateczny rozwód, a nie etap poprzedzający rozwiązanie małżeństwa. Nazwy dokumentów zależą od systemu i czasu postępowania. Warto sprawdzić, czy przedstawiony dokument ma skutek końcowy i czy zawiera dane pozwalające powiązać go z polskim aktem małżeństwa. Przy stosowaniu Kodeksu postępowania cywilnego znaczenie mają art. 1145-1147. Potrzebne mogą być tłumaczenie i dokumenty dotyczące prawomocności lub doręczenia stronie nieuczestniczącej. Nie należy zamawiać apostille bez ustalenia wymogów właściwych dla dokumentu. Analiza powinna objąć datę wszczęcia, datę skutecznego rozwodu, obywatelstwa i przebieg doręczeń. Pozwala to dobrać właściwą procedurę zamiast traktować każdy brytyjski wyrok identycznie.
Jakie dokumenty są potrzebne przy rozwodzie z USA?
Przy orzeczeniu amerykańskim trzeba sprawdzić stan, sąd, rodzaj dokumentu i jego ostateczność. Nie istnieje jednolity formularz rozwodu dla wszystkich stanów. Na gruncie art. 1147 Kodeksu postępowania cywilnego istotny jest urzędowy odpis orzeczenia, dokument potwierdzający prawomocność, jeśli nie wynika ona z treści, oraz uwierzytelnione tłumaczenie na polski. Gdy pozwany nie wdał się w spór, znaczenie może mieć dowód należytego doręczenia pisma wszczynającego.
Art. 1146 wymienia przeszkody uznania, w tym pozbawienie możliwości obrony, sprzeczne orzeczenia i klauzulę porządku publicznego. Nie jest to ponowny proces o przyczyny rozkładu małżeństwa, lecz kontrola warunków. Poświadczenie apostille może być potrzebne zależnie od dokumentu i trybu posługiwania się nim; trzeba ustalić wymogi urzędu oraz umowy. Nie należy zakładać, że skan wyroku wystarczy. Warto sprawdzić rozbieżności imion, nazwisk i dat, ponieważ mogą utrudnić powiązanie dokumentów. Gdy pojawia się wątpliwość co do uznania, możliwy jest wniosek z art. 1148. Dobór dokumentów ogranicza konieczność występowania do sądu zagranicznego po zaświadczenia.
Jak zaktualizować akt małżeństwa w USC?
Należy zwrócić się do urzędu stanu cywilnego z dokumentami umożliwiającymi dołączenie wzmianki o rozwodzie. Art. 24 i art. 108 Prawa o aktach stanu cywilnego regulują zasady wzmiankowania zagranicznych rozstrzygnięć. Zakres dokumentów zależy od reżimu uznania oraz treści aktu. Jeżeli małżeństwo zawarto za granicą i nie zostało wpisane do polskiego rejestru, może być potrzebna czynność dotycząca aktu małżeństwa.
§ Jak uznać zagraniczny rozwód w Polsce? UE, Wielka Brytania i USA
Zachęcamy do skorzystania z naszych usług dostępnych na: www.kpi.com.pl
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i ogólny. Nie stanowi porady prawnej ani nie zastępuje indywidualnej konsultacji z profesjonalnym prawnikiem. Wszelkie decyzje prawne powinny być podejmowane wyłącznie po uzyskaniu fachowej porady prawnej, dostosowanej do specyficznych okoliczności danej sprawy.
